Berend de Vries: 'Voorzichtig met sociale infrastructuur bij aanvullende rijksbezuinigingen'

Speech Nieuwjaar 2012: 

door Berend de Vries 

Alleen de uitgesproken tekst is geldig

Beste leden van D66, Beste sympathisanten en geïnteresseerden, Beste raadsleden van de gemeenteraad en collega-bestuurders,

D66 is een partij van politieke vrijdenkers. We zijn niet zo gehecht aan gevestigde belangen. Nemen ze wel serieus, maar hebben ook oog voor die andere groep. Denk bijvoorbeeld aan de groep mensen die niet de bescherming heeft van een vaste baan. De groep die bij de eerste beste economische tegenwind haar baan kwijt is. Of de groep mensen die door de kunstmatig hoge huizenprijzen zich geen eigen woning kan veroorloven. Voor hen is de hypotheekrenteaftrek een onbereikbare luxe. 

Bezuinigingen biedt ook de mogelijkheid om het bed eens flink op te schudden. De kans om los van gevestigde belangen zaken anders te organiseren. Met minder omdat het moet, anders omdat het kan. 

En de Tilburgse brede coalitie heeft het voor elkaar gekregen. De grootste bezuinigingsoperatie in de Tilburgse geschiedenis, is - zonder kleerscheuren - nu een feit. Niet dat het eenvoudig was. Het gaat maar liefst om een pakket aan bezuinigingen oplopend tot 50 miljoen in 2015. Moeilijk om daar tevreden over te zijn, omdat er bijna overal wel op bezuinigd is. Ook op zaken die D66 pijn doen. Toch is het een prestatie van formaat. Mede omdat tegelijk een flink aantal hervormingen ingezet zijn: denk aan de WMO, de Jeugdzorg en het Arbeidsmarktbeleid. Terreinen waarop we het anders gaan doen, meer resultaat voor minder geld. 

2011 was ook het jaar waarin er keihard gewerkt is aan een moderne ambtelijke organisatie. De gehele organisatie op de schop. Het was nodig. Ondanks de grote inzet van alle individuen was er niet sprake van één gemeente. Van teveel werken aan verschillende doelen gaan we naar samenwerken aan gemeenschappelijke doelen. Er was te weinig outcome, maar wel stapels plannen. Heel veel controle, maar te weinig onder controle. Sinds 1 januari zijn er nieuwe afdelingen, is er een nieuwe directie die met veel positieve energie aan de slag zal gaan. Maar ondanks dat er vanaf 1 januari heel veel veranderd is binnen de organisatie zal de echte winst pas in de komende jaren volgen. De cultuur van een organisatie verander je niet met een nieuw organogram. De burger moet dat ook gaan merken. Minder van het kastje naar de muur. En meer resultaatgericht. Doen wat beloofd is. Meer met elkaar. De overheid als bondgenoot. Samenwerken voor Tilburg en haar inwoners.

2011 was ook het jaar van bezuinigingen op het grondbedrijf. Dat stond er niet best voor. En dat is een understatement. Jaren van wensdenken resulteerden in enorme stapels met plannen en veel aangekochte gronden in de boeken. Heel veel. Zoveel dat het onmogelijk is ze allemaal in de bedachte tijd uit te voeren. Ook niet als we de economische crisis even wegdenken. Dat zou resulteren in een tekort van 64 miljoen euro. In 2011 is een omvangrijk pakket gepresenteerd om het grondbedrijf uit de gevarenzone te halen. Er zijn plannen geschrapt, zoals de T-Dome en het werkgebouw in het Veemarktkwartier. En er is bezuinigd. Met een maatregelenpakket van ruim 50 miljoen resteert nu nog zo’n 15 miljoen aan tekorten in de boeken. Daarmee zijn we er dus nog niet. In 2012 zal ik het Tilburgs Grondbeleid tegen het licht houden en zal ook de laatste lucht uit de berg met plannen moeten. En het slechte nieuws is: dat gaat geld kosten. We moeten niet aanmodderen en de rekening doorschuiven, maar nu orde op zaken stellen.

Het is mede daarom dat het verstandig is dat de reserves redelijk goed gevuld zijn. Het is daarmee mogelijk om problemen op te vangen zonder direct in de begroting te hoeven ingrijpen. Financieel degelijk, maar nu wel verstandig.

2012 zal waarschijnlijk ook het jaar worden waarin het Rijk met nieuwe bezuinigingen komt. Het zal me niet verbazen wanneer deze ook voor gemeenten gevolgen zullen hebben. Het is in Den Haag de hoogste tijd om stevige hervormingen door te voeren: hervormingen op de gehele woningmarkt. Niet alleen de huursector, maar ook de hypotheekrenteaftrek. Hervormingen van de arbeidsmarkt en echte hervormingen van het pensioenstelsel. Of dat er van gaat komen? De belangenbehartigers van de behoudzucht hebben het nu voor het zeggen in Den Haag. Hoewel vele gezaghebbende instanties, zoals het Centraal Plan Bureau en De Nederlandsche Bank, aandringen op hervormingen, blijft het in vak K oorverdovend stil. Hoewel de PVV met zijn bijna karikaturale conservatisme een probleem vormt, is het draagvlak voor behoudzucht breder. Veel breder. 

Hoeveel we vanuit Den Haag voor onze kiezen krijgen is nu nog ongewis. En verder bezuinigen zal niet eenvoudig zijn. Zeker niet nu we zien dat een aantal mensen in onze samenleving door een stapeling aan bezuinigingen mogelijk onevenredig hard getroffen worden. Het is voor mij daarom nog geen uitgemaakte zaak dat we nog komende rijksbezuinigingen op onze sociale infrastructuur hier in Tilburg 1 op 1 door gaan voeren. Het CDA noemt dat vandaag solidariteit, De PvdA gebruikt op dit moment waarschijnlijk de woorden de “sterkste schouders, de zwaarste lasten”.  

D66 staat voor een sociaal beleid. Dat betekent dat we mensen altijd een perspectief moeten kunnen bieden. Voor onze lobby op dat vlak is het ook goed dat Jan Hamming toch vaker naar Den Haag gaat. Niet als Eerste Kamerlid, maar wel als voorzitter van de VNG commissie Werk & Inkomen. 

Voor sociale stijging is en blijft onderwijs cruciaal. Met bezuinigingen op dat vlak, schuiven we de rekening echt door naar volgende generaties. De kans is immers groot dat de vroegtijdig schoolverlaters van nu in de toekomst een beroep zullen doen op de sociale voorzieningen. 

Doordat de begroting nu tijdig op orde is, schuiven we de rekening niet door naar volgende jaren. En daarmee zijn we ook in staat onze ambities uit het coalitieakkoord te verwezenlijken. 

De komende jaren zal er ook geïnvesteerd moeten worden, in de Spoorzone, de Piushaven... maar ook meer in duurzaamheid. Het duurzaamheidsbeleid richt zich meer en meer op het maken van slimme verbindingen met partners in de stad. Een richting die ik als klimaatambassadeur ook in Den Haag bepleit en met succes. Recent heeft de Tweede Kamer namelijk een motie aangenomen die tot een doorbraak kan leiden voor lokale energieproductie.

Na de vijf windmolens van Fuji, met stroom goed voor 6.000 huishoudens, wordt er samen met het bedrijfsleven gewerkt aan meer windturbines, een heus energiepark op De Spinder in Tilburg-Noord en vele andere duurzame energie-initiatieven. De recent opgerichte Midden-Brabantse Onderneming voor Energie en Duurzaamheid (MOED) trekt deze projecten in nauwe samenwerking met het bedrijfsleven. Uiteindelijke doel: het realiseren van een substantiële lokale duurzame energieopwekking. Goed voor het milieu, het maakt ons minder afhankelijk van fossiele energie en het versterkt uiteindelijk onze concurrentiepositie.

Nu de eerste van de 4.000 te verduurzamen huurwoningen gerealiseerd zijn en  – we, de gemeente en corporaties onderscheiden zijn voor deze aanpak -, gaan we aan de slag met de particuliere voorraad. Niet eenvoudig, maar de ambitie is wederom stevig: 2.000 woningen. Goed dat we hier ook nog een half miljoen extra van het Rijk voor kunnen inzetten. In maart starten we, en we is hier de gemeente in nauwe samenwerking met het bedrijfsleven en bewoners. Onder de noemer “Samen energie besparen”. Het uiteindelijke doel is een woningvoorraad die veel minder energie nodig heeft. Het levert nu werk op, is goed voor het milieu en zorgt ervoor dat Tilburgers op termijn hun koopkracht kunnen behouden. 

Veel nog om het komend jaar aan te werken, samen met de stad, samen met u.

Ik wens u daarom een voorspoedig, gelukkig en gezond 2012 toe.