Column: “Vertrouwelijkheid”

vrijdag 18 mei 2007

Afgelopen weken was de Tilburgse Poltiek ‘hot’. Locaal, regionaal en landelijk. Fractievoorzitter van de Lijst Smolders Tilburg, Hans Smolders zelf, was opgepakt en verhoord door de recherche. Dit naar aanleiding van het lekken van vertrouwelijke informatie. Het lekken van vertrouwelijke informatie is een misdrijf en legitimeert daarmee straf vervolging. Waar Smolders tot 2 (/3) keer toe vertrouwelijke informatie bewust heeft gelekt kon vervolging niet uitblijven. Het is ook niet netjes om als volksvertegenwoordiger bewust, en meerdere malen, een misdrijf te plegen wat in het verlengde licht van je functie als raadslid. Aan dat het ‘niet netjes’ heeft Smolders vast geen boodschap. Nee, de vertrouwelijke informatie moest hij wel lekken op basis van zijn rechtvaardigheidsgevoel. Hij kon niet anders, wilde hij ons doen geloven. De informatie droeg onterecht het etiket vertrouwelijk en er werden mensen onnodig benadeeld aldus Smolders.

Tijdens mijn studie kwam ik recent de volgende zin weer eens tegen: “Democratie kan alleen floreren wanner de overheid een mentaliteit heeft die op openheid is gericht en zij bij haar handelen openbaarheid betracht”. Een prachtige zin, die de afgelopen weken wel op een tegeltje in de raadszaal had kunnen hangen. Dit citaat is een belangrijk fundament van onze democratie ook in Tilburg. Dit betekend echter niet dat alle informatie openbaar gemaakt moet worden. Ieder bestuurlijk college behoud zich (met toestemming van de raad) het recht voor informatie vertrouwelijk of geheim te houden en onder die noemer aan bijvoorbeeld de gemeenteraad ter inzagen te geven. Een reden om informatie geheim te houden kan bijvoorbeeld zijn wanneer het om openbare orden aspecten gaat, om aspecten die de privacy van mensen kunnen schaden of om (zwaarwegende) economische reden. Deze nuance is begrijpelijk en belangrijk en dient derhalve zo ook geaccepteerd te worden. Zeker door politici.

Een discussie voeren over het wel of niet terecht voeren van het etiket vertrouwelijk is op zich niet verboden. Sterker nog als ‘democraat’ zou ik die discussie zelfs wel op prijs stellen. Want raakt alle informatie met het etiket ‘vertrouwelijk’ werkelijk aan de aspecten van bijvoorbeeld openbare orde, veiligheid of privacy. Natuurlijk ga ik er vanuit dat, in dit geval het college, integer met het begrip vertrouwelijkheid om zal gaan. Toch zou dat juist politici niet moeten weerhouden van een kritische analyse van de nut en noodzaak van vertrouwelijkheid. Wat heb je bovendien als politici aan vertrouwelijke informatie als je die in een politiekdebat amper mag en kan gebruiken, zonder de vertrouwelijkheid te doorbreken?

Ook het college blonk in deze niet uit in schoonheid. Het feit dat het college, zij het tijdelijk, de gehele raad geen vertrouwelijke informatie meer wilde geven gaat ook in tegen de fundamenten van de democratie. Het college heeft een informatie plicht aan de raad, en dient die na te leven. Het eenzijdig stopzetten van die plicht kan ook niet worden geaccepteerd. Terecht dus dat die brief nu van tafel is. Alle fractie hebben recht op alle informatie, dus ook vertrouwelijke. ‘Het lek’ van vertrouwelijke informatie, Smolders, heeft zelf aangeven geen vertrouwelijke informatie meer te willen ontvangen echter mag dit wat mij betreft geen voorwaarde zijn voor het verstrekken van vertrouwelijke informatie aan de hele raad. Ook als Smolders aangeeft dergelijk informatie wel weer te willen ontvangen heeft hij daar recht op, daarvoor is hij net als de 9 andere fracties democratisch gekozen en kan hij in 2010 door de kiezer worden afgerekend of beloond.

Een discussie over vertrouwelijkheid en de manier waarop we dat in Tilburg invulling hebben geven is een nuttige discussie. Juist vanwege het feit dat onze democratie alleen kan floreren bij openheid en een bestuur dat openheid betracht. Jammer genoeg lijkt deze discussie nu gefrustreerd.

deze column is geschreven door: Peter van Gool (commissielid voor D66 Tilburg in de gemeenteraad)